Aloysius Koendjbiharie, arts bij de Regionale Gezondheidsdienst (RGD), vraagt dringend aandacht voor de hiv-situatie in Suriname. Volgens de meest recente data van UNAIDS en het Nationaal Aids Programma (NAP), leefden er in 2024 ongeveer 7.900 mensen met hiv in Suriname. En hoewel het aantal testen in dat jaar een piek bereikte van ruim 50.000, leeft naar schatting 47% van de dragers met het virus zonder dat zij geregistreerd zijn of hun status kennen. Dit brengt grote risico’s met zich mee voor de volksgezondheid en de nationale zorgkosten. Zo deelt de arts mee in een uitgebreid vraaggesprek met de Communicatie Dienst Suriname.
Van het aantal van 7.900 zijn er slechts 4.200 bekend bij de instanties. “Mensen leven met het virus, maar ze weten het niet en ze zijn niet bewust, omdat ze niet gaan testen. Vooral bij mannen; we houden niet van testen, we gaan niet naar de dokter”, aldus dokter Koendjbiharie.
Late diagnoses en maatschappelijke gevolgen
Volgens de RDG-arts leidt het gebrek aan testbereidheid tot diagnoses in een te laat stadium. In de chronische fase ervaren veel geïnfecteerden geen klachten, terwijl het virus de weerstand afbreekt en zij onbewust anderen kunnen besmetten. Tegen de tijd dat patiënten met klachten bij de arts komen, bevinden zij zich vaak al in de aidsfase. Dit heeft ernstige gevolgen; met name medicatie slaat minder goed aan en de kosten voor ziekenhuisopnames belasten de staatskas zwaar.
De arts meldt verder dat data aantonen dat vooral mannen (11 op de 25) pas laat worden gediagnosticeerd, tegenover 6 op de 25 vrouwen. De leeftijdsgroep 15 tot 34 jaar vertoont de meeste nieuwe registraties.
Stigma en kennisgebrek als barrières
Suriname streeft naar de internationale ‘95-95-95’ targets voor 2030, maar de huidige cijfers blijven achter. Slechts 53% van de geschatte populatie is bekend met hun status. Hiervan is 78% op medicatie, waarvan weer 91% het virus onderdrukt heeft. Koendjbiharie wijst stigma en gebrek aan familie-ondersteuning aan als hoofdoorzaken voor het afhaken bij behandelingen. “Mijn boodschap zou zijn: test op hiv je bloed. Loop overal met condooms. We moeten samenwerken om te zorgen voor gezonde mensen in een gezond Suriname”, benadrukt de arts.
Preventie en toekomst
De RGD zet zich in voor gedragsverandering en vroege educatie op scholen. Naast seksueel risicogedrag spelen ook sociaaleconomische factoren een rol. Dokter Koendjbiharie adviseert jongeren nadrukkelijk om hun school af te maken om economische afhankelijkheid – en daarmee risicovolle ‘sex exchange’ – te voorkomen.
De arts roept de samenleving op om etniciteit en politiek opzij te zetten en gezamenlijk te werken aan een gezonde toekomst. “Ten eerste ben ik mens, ten tweede Surinamer. En pas op de derde plaats ga ik kijken tot welke etnische groep in behoor. We hebben elkaar nodig. Dus laten we gezamenlijk Suriname opbouwen”, zo voegt hij eraan toe.