Mentale gezondheid vraagt in Suriname om meer dan alleen medische behandeling. Dit benadrukt Joyce Dawson, voorzitter en medeoprichter van Stichting Ypsilon, op dinsdag 13 januari 2026 in een interview met de Communicatie Dienst Suriname (CDS). Volgens Dawson is het essentieel om niet alleen te kijken naar de patiënt, maar ook naar de rol van familie, buurt en samenleving. Ze benadrukt dat mentale gezondheid niet alleen de patient raakt, maar de hele gemeenschap.
“We blijven vaak zeggen dat we roeien met de riemen die we hebben, maar we moeten ook eerlijk kijken naar de valkuilen. Juist als situaties zich voordoen, zie je waar het niet goed loopt en wat beter kan”, stelt Dawson. Ze geeft aan dat er binnen de gehele gezondheidszorg reden is om alert en bezorgd te zijn. De vraag is volgens haar of er voldoende wordt gedaan om in de behoeften te voorzien, vooral in kritieke fases en niet uitsluitend binnen de geestelijke gezondheidszorg. Een van de grootste uitdagingen ligt in de thuissituatie. “Wanneer iemand mentale problemen heeft, is niet alleen die persoon betrokken. De hele familie, de straat, de buurt en zelfs de gemeenschap krijgen ermee te maken. We moeten leren hoe we hiermee omgaan en hoe we kunnen helpen”, aldus Dawson.
Een veelvoorkomende misvatting is dat mensen met een psychiatrische aandoening automatisch opgenomen moeten worden in het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS). “Dat is niet altijd nodig”, benadrukt Dawson. “Veel mensen beschikken over veerkracht als zij op tijd hulp zoeken en de juiste begeleiding krijgen, maar goede nazorg is vooral cruciaal.” Volgens Dawson is het belangrijk dat families weten waar zij terechtkunnen voor hulp, welke mogelijkheden er zijn en of de zorg betaalbaar is. Een knelpunt is echter dat niet altijd alle informatie gedeeld wordt, soms vanwege privacy of tegenstrijdige belangen.
Dawson pleit daarom voor vertrouwenspersonen en veilige plekken waar familieleden terechtkunnen voor informatie en gesprekken. Stichting Ypsilon speelt hierin een belangrijke rol door educatie te bieden over hoe om te gaan met mensen met psychiatrische aandoeningen. Daarbij wordt aandacht besteed aan praktische zaken zoals het op tijd innemen van medicatie, het vermijden van alcohol en drugs, het tijdig bezoeken van de arts en het belang van ontspanning voor zowel patiënt als familie. Ook verpleegkundigen worden betrokken om beter te leren omgaan met patiënten én hun naasten. Dit gebeurt onder meer via informatiebijeenkomsten.
Een ander aandachtspunt is de beschikbaarheid van medicatie. “In Suriname zijn vooral oudere generatie medicijnen beschikbaar omdat ze betaalbaar zijn”, legt Dawson uit. “Nieuwere medicijnen zijn er wel, maar niet iedereen kan ze betalen.” Zij benadrukt dat psychiaters goed vertrouwd moeten zijn met deze middelen en dat binnen Ypsilon open gesprekken plaatsvinden over de mogelijke voordelen, zoals minder bijwerkingen. Bij ernstige klachten, zoals psychoses, waarschuwt Dawson om niet te wachten tot het te laat is. Het is belangrijk om signalen tijdig te herkennen en contact te blijven houden met de behandelend arts. “Herstel is mogelijk, maar in sommige gevallen is blijvende medicatie nodig om terugval te voorkomen.”
Dawson benadrukt ook het belang van nazorg. Ze wijst op positieve voorbeelden van cliënten die zijn opgeleid tot ervaringsdeskundigen en nu anderen helpen. “De kracht van Ypsilon is dat wij deze ervaringen bespreken en terugkoppelen naar psychiaters. Het is belangrijk om te luisteren naar de behoeften van zowel families als patiënten.” Stichting Ypsilon organiseert maandelijks gespreksavonden. Op 28 januari staat een bijeenkomst gepland over nazorg en obstakels binnen de geestelijke gezondheidszorg, waarbij bezoekers hun ervaringen, vragen en nieuwe ideeën kunnen delen.